Przyszli historycy będą odnosić się do dzisiejszych czasów podobnie jak do lat trzydziestych XX w. Zapewne powstanie odpowiednia nazwa, zbliżona do terminu „wielki kryzys”, dla etapu historii zapoczątkowanemu w listopadzie roku 2008, w chwili upadku banku Lehman Brothers.
Czasy kryzysu to ciężki rozdział w życiu każdego człowieka, ludziom żyje się ciężej, trudniej jest przetrwać zarówno fizycznie jak i psychicznie, szczególnie przypominając sobie poprzednie, tłuste lata. W czasach kryzysu ludzie stają się mniej ufni wobec instytucji państwowych i prywatnych, tracą również wiarę w panujący system. Francis Fukuyama w wywiadzie dla tygodnika „Wprost” z 11 października 2009 powiedział następujące zdanie: „Mamy także ograniczoną wiarę w banki i kapitalizm jako taki”. Myśl ta oddaje nastroje publiczne jakie panują na świecie i w Polsce. W sytuacjach takich jak obecna społeczeństwo traci przekonanie do sprawdzonych sposobów funkcjonowania, w tym przypadku oszczędzania pieniędzy. Bliźniaczo podobna okoliczność miała miejsce w podobnych warunkach-w czasach wielkiego kryzysu. Upadek istniejących instytucji tworzy miejsce dla nowych przedsięwzięć. W latach trzydziestych XX w. w USA przestrzeń wytworzoną przez porażkę banków zapełniły Credit Unions.
Credit Unions National Extention Bureau (CUNEB) zostało utworzone w lipcu 1921 roku. Była to instytucja powstała do stworzenia krajowej organizacji kas kredytowych. Jej zadaniem była pomoc w tworzeniu nowych Credit Unions, wspieranie już istniejących oraz agitacja na rzecz utworzenia instytucji o charakterze ogólno narodowym.
W dobie wielkiego kryzysu prezesem Credit Unions National Extension Bureau był Roy Frederick Bergengren. Z wykształcenia prawnik, syn imigranta ze Szwecji. Wiosną 1920 roku został on zatrudniony przez Edwarda Filene-amerykańskiego biznesmena, twórcę idei Credit Unions w USA. Bergengren opisał nastroje społeczne bezpośrednio przed kryzysem w swojej książce pt: „Krucjata”. Pisał w niej, że każdy Amerykanin, od pucybuta do milionera, grał na giełdzie: nieprzytomnie, bez strachu o pieniądze i nie mając pojęcia o możliwych konsekwencjach. Wtedy, tak jak i osiemdziesiąt lat później, ofiarami, ale również po części sprawcami kryzysu byli zwykli ludzie, którzy starali się tylko poprawić swoje warunki życia.
Teoretycznie nadejście wielkiego kryzysu powinno oznaczać koniec Credit Unions. Członkami tej organizacji byli głównie pracownicy fizyczni lub osoby wykonujący takie zawody jak np. nauczyciel. Innymi słowy-ludzie, których przychód nie był oszołamiający. Depresja ekonomiczna powodowała obcięcie pensji takim ludziom lub prowadziła do ich zwolnienia. To natomiast doprowadzało do osłabiania Credit Unions. Członkowie kas wycofywali swoje udziały co było bezpośrednią przyczyną redukcji kapitału organizacji. Paradoksalnie wycofanie udziałów z Credit Unions nie poprawiało sytuacji finansowej ofiar kryzysu, ponieważ prowadziło to do wysychania jedynego źródła, z którego poszkodowani mogli czerpać pieniądze.
Pomimo utraty dużej liczby członków Credit Unions wyszły z okresu kryzysu gospodarczego zwycięsko. Stało się tak głównie dzięki działaniom Bergengren’a. Jego aktywność i nieustępliwość doprowadziły do przegłosowania ustaw o Credit Unions w parlamentach poszczególnych stanów. Na początku 1931 roku w 16 stanach nie istniało prawo dotyczące kas kredytowych. Stronnikom Credit Unions trudno było uzyskać poparcie w kongresach. Działo się tak ze względu na ogromną ilość różnego rodzaju projektów ustaw przeznaczonych do walki z kryzysem. Legislatura, przygnieciona nawałem pracy, nie zajmowała się ustawami o kasach kredytowych, nadając im niski priorytet. Jednak po pewnym czasie liczba zwolenników uchwalenia praw o kasach kredytowych wzrosła, gdyż Credit Unions odnosiły największe sukcesy w walce z kryzysem. Ohio było pierwszym stanem, w którym przegłosowano ustawę o kasach kredytowych. Następnie w ślad „The Buckeye State” poszły parlamenty w Arkansas, Colorado, Tennessee, stanu Indiana i Nowy Jork. Nowych praw nie udało się uchwalić w stanie Washington, Oklahoma, Pennsylvania i Connecticut. Bergengren nie zraził się tymi niepowodzeniami. Zamierzał forsować przejście ustaw przez proces legislacyjny do skutku. W stanie Washington próby uchwalenia ustawy były podejmowane od 1925 roku. Uchwalenie prawa blokował gubernator Roland H. Hartley, którego Bergengren podejrzewał o sympatie wobec konkurencji Credit Unions. Jednak w 1932 roku Hartley nie został wybrany na następną kadencję i w 1933 roku ustawa o kasach kredytowych została przegłosowana bez większych trudności. Podobna sytuacja miała miejsce w stanie Pennsylvania i Oklahoma. Do końca 1933 roku ustawy o kasach kredytowych zostały przegłosowane w trzydziestu ośmiu stanach.
Kolejnym osiągnięciem Bergengren’a na płaszczyźnie politycznej było zaliczenie Credit Unions do grupy instytucji finansowych, kóre mogły pożyczać fundusze z Reconstruction Finance Corporation (RFC). Była to niezależna agencja rządu USA. Powstała w 1932 roku w miejsce War Finance Corporation. W sumie RFC przeznaczyła dwa miliardy dolarów na pomoc dla rządów stanowych i samorządów terytorialnych oraz na pożyczki dla instytucji finansowych, rozbudowę infrastruktury i rozwój różnego rodzaju firm.
Jedną z głównych trudności jaka napotykała Bergengren’a była kwestia finansowania budżetu CUNEB. Z powodu wycofywania kapitałów przez członków Credit Unions należało znaleźć inne źródło, z którego można było czerpać pieniądze. W tej sytuacji większa, niż dotychczas, ilość funduszy była uzyskiwana z instytucji zwanej Twentieth Century Fund. Została ona założona w 1919 roku przez Edwarda Filene’a jako The Cooperative League. Zmiana nazwy nastąpiła w 1922 roku. Misją tej organizacji było polepszanie sytuacji ekonomicznej obywateli oraz rozwój sytemu edukacji finansowej. Instytucja ta stanowiła ciało doradcze dla Edwarda Filene, który z jej pomocą rozdzielał fundusze pomiędzy poszczególne organizacje.
Mimo, iż prezesem Twentieth Century Fund był twórca Credit Unions w USA, Bergengren napotykał liczne trudności w kontaktach z tą instytucją. Filene uważał, że prezes Credit Unions żąda zbyt wielkich kwot na rozwój swojej instytucji. W 1929 roku Bergengren otrzymał 50000 dolarów, co stanowiło o 12500 dolarów mniej niż oczekiwał. Ponadto członkowie Twentieth Century Fund usiłowali uzyskać większy wpływ na działania Credit Unions. W maju 1931 roku Filene i inni członkowie organizacji zażądali by Bergengren sporządził plan rozwoju kas kredytowych na rok 1932 i 1933. Plan musiał być zatwierdzony przez dyrektorów Twentieth Century Fund, a Bergengren nie miał mieć możliwości odejścia od wytycznych. Między Filene’m a Bergengren’em zaczęły powstawać różnice co do dalszego rozwoju kas kredytowych. Ten pierwszy nalegał by Bergengren szukał poparcia dla rozwoju organizacji wśród przedsiębiorców. Miał nadzieję, że przychylne nastawienie ważnych osobowości biznesu zachęci zatrudnionych przez nich ludzi do utworzenia Credit Unions. Bergengren nie był zwolennikiem takiej taktyki. Uważał, że przyszłość kas kredytowych to pracownicy a nie pracodawcy. To właśnie pochylenie się nad problemami przeciętnych Amerykanów i zrozumienie trudności ich życia było najlepszym posunięciem Bergengren’a. By ponownie zachęcić ludzi do gromadzenia oszczędności w Credit Unions, Bergengren nakazał dyrektorom kas przyjmowania nawet najmniejszych sum pieniędzy. Wyszedł z następującego założenia: im cięższe nastają czasy tym bardziej wartościowy staje się każdy pojedynczy cent. Credit Unions akceptowały wpłaty, które były mikroskopijne z punktu widzenia prezesa siedzącego w bogato zdobionym gabinecie lecz ogromne dla zwykłego człowieka, któremu zawalił się świat.
Bergengren uważał, że organizacja musi być elastyczna i różnorodna, powinna być odpowiednia dla rolników, robotników, różnych grup społecznych i wyznaniowych. Bergengren uznał, że siła całej instytucji leży w poszczególnych kasach. Twierdził, że każda kasa musi być zbudowana na odpowiednich fundamentach, czyli na odpowiedniej edukacji członków oraz posiadać liderów, którzy będą rozumieli misję Credit Unions, będą posiadali wiedzę niezbędną do zarządzania kasami, umiejętność komunikowania się z ważnymi dla danego stanu osobami i poruszania się po obowiązującym systemie prawnym. Bergengren w takim stopniu zaangażował się w tworzenie poszczególnych kas, że wywołał gniew Filene’a, który oskarżył go o marnowanie czasu i energii.
Poza zakładaniem pojedynczych kas kredytowych Bergengren podkreślał konieczność tworzenia stanowych organizacji, lig Credit Unions, które stanowiłyby części związku krajowego. W 1930 istniało jedenaście organizacji, które można było nazwać ligami. Jednak tylko organizacja w Massachusetts odpowiadała standardom jakie wyznaczył Bergengren. W tym stanie liga była samowystarczalna i świetnie zorganizowana. Zajmowała się niesieniem pomocy, edukacją i potrafiła wywierać wpływ na kongres stanowy. Bergengren chciał by w przynajmniej w piętnastu stanach powstały organizacje podobne do tej ze „stanu zatoki”. Zaczął więc przygotowania do ożywienia struktur, które do tej pory istniały tylko na papierze. Bergengren stworzył zbiór norm, które musiała zaakceptować każda z lig stanowych. Następnie zaczął odwiedzać interesujące go stany i objaśniać swój plan. Na jego trasie znalazła się Minnesota, Iowa, Illinois i Indiana.
Liga stanowa w Minnesocie została zreorganizowana w czerwcu na podstawie zarządzeń Bergengren’a. Po wyjeździe z Minneapolis Bergengren udał się do Des Moines, stolicy stany Iowa. W podróży towarzyszył mu Thomas Doig, szef środkowa-zachodniej centrali Credit Unions w Minneapolis. W stolicy stanu Iowa Bergengren i jego towarzysz spotkali się 48 delegatami z 24 kas kredytowych. Po dość burzliwych dyskusjach mieszkańcy Iowa zaakceptowali plan Bergengren’a, zgodzili się wyłożyć pieniądze na biuro stanowe i przegłosowali zaciągnięcie pożyczki w wysokości 2000 dolarów z CUNEB (Credit Union National Extension Bureau). Kolejnym przystankiem na trasie było Missouri, Illinois i Indiana. Przed końcem 1930 roku Bergengren i Doig zdołali jeszcze zorganizować ligi w Północnej Karolinie, Wirginii, w stanie Georgia, Alabamie i Michigan.
Działania Bergengren’a i Doig’a nie przyniosły jednak oczekiwanego sukcesu. Obserwując nowo powstałe ligi Bergengren określił ich funkcjonowanie jako niepewne i uznał, że żadna nie ma wystarczająco dużej ilości kas do efektywnego funkcjonowania. Wiosną 1932 roku Bergengren uznał, że tylko pięć stanów-Massachusetts, Nowy York, Minnesota, Missouri i Illinois-posiada ligi sięgające założonej przez niego poprzeczki.
W 1929 roku Bergengren wyraził nadzieję, że wkrótce każdy członek Credit Union będzie mógł w swojej kasie dokonać depozytu swoich oszczędności, otrzymać pożyczkę i wykupić ubezpieczenie. W zakresie sprzedawania ubezpieczeń pionierem była liga z Massachusetts. W 1930 roku menadżer Plymouth Cordage Company, który zorganizował dla swoich pracowników kasę kredytową, utworzył przy niej towarzystwo ubezpieczeń na życie. W krótkim czasie zostały wydane polisy na życie o łącznej wartości 400000 dolarów. Ten sposób działania został zaakceptowany przez przedstawicieli ligi z Massachusetts i przy kasach kredytowych zaczęły powstawać organizacje sprzedające ubezpieczenia. Liga stanowa z Illinois oferowała ubezpieczenia dla kredytobiorców, działała jako przedstawiciel pokrewnej instytucji. Bergengren wierzył, że te działania to zwiastun trwałego związku kas kredytowych z ubezpieczalniami.
W 1932 roku w Massachusetts powstał Centralny Fundusz Kas Kredytowych (Central Credit Union Fund-CCUF). Instytucja ta miała za zadanie zrzeszać kasy kredytowe. Każda z nich mogła uzyskać członkostwo poprzez zainwestowanie przynajmniej 50 dolarów. Maksymalna granica inwestycji wynosiła 20000 dolarów lub 2000 udziałów. Jednak żadna z kas nie mogła zainwestować więcej niż 5% swojego kapitału. Celem Centralnego Funduszu Kas Kredytowych było finansowe wspieranie Credit Unions i ubezpieczalni z nimi powiązanymi. Funduszem zarządzał zarząd wybrany przez członków organizacji. Pierwszym prezesem został wybrany Bergengren. CCUF znajdowała się pod kontrolą Stanowego Departamentu Bankowości.
Idea i metody działania kas kredytowych były rzadko spotykane w pierwszej połowie XX w.
Żadna inna instytucja finansowa nie poświęcała tyle uwagi sytuacji społecznej swoich klientów. Credit Unions były, i są nadal, organizacją nie nastawioną na zyski. Celem jest niesienie pomocy ludziom oraz edukacja finansowa. Na podstawie takich założeń z pewnością nie funkcjonowały banki. Istniała jednak organizacja, która działała w sposób zbliżony do Credit Unions. Była to Fundacja Russell’a Sage’a. Stowarzyszenie to powstało w 1907 roku, a jej calem była poprawa warunków społecznych w USA. Zostało założone przez żonę Russella Sage’a, który zmarł w 1906 roku. Fundacja zajmowała się finansowaniem badań, publikacji i edukacji. Dodatkowo w skład fundacji wchodził oddział pożyczek (Division of Remedial Loans). Fundacja realizowała założenia, które Bergengren i Filene uważali za domenę Credit Unions. Bergengren uznał fundację za przeciwnika blokującego rozwój Credit Unions w stanie Nowy Jork. Credit Unions musiały rywalizować z konkurencyjna fundacją niemal na każdym kroku, w każdym aspekcie. Ponadto często to nie liderzy kas kredytowych a ich odpowiednich z fundacji święcili triumfy.
Do najbardziej zaciekłych starć między dwiema stronami dochodziło w kongresie stanu Nowy Jork. Wiele projektów ustaw, tworzonych przez przedstawicieli i stronników Credit Unions, musiało rywalizować z fundacyjnymi projektami. Bergengren uważał, że politycy zasiadający w kongresie faworyzują pomysły liderów fundacji i są uprzedzeni co do ruchu Credit Unions. Bergengren był zbulwersowany sytuacją, w której stworzone przez fundację ustawy o małych pożyczkach były przegłosowywane w kongresie stanu Nowy Jork, podczas gdy projekty ustaw o Credit Unions były wciąż dyskutowane. Poza tym Bergengren uznawał fundacyjne projekty ustaw o kontroli lichwiarzy za bezsensowny. W liście do Filene’a pisał, że fundacja popiera wprowadzenie prawa, które ograniczałoby wysokość oprocentowania pożyczki do 42 %. Bergengren wierzył również w porozumienie istniejące pomiędzy lichwiarzami, których bezpośrednio dotyczyła ustawa Russell’a Sage i bankami. W korespondencji z Filene’em Bergengren wyjaśnił działanie tego układu. Przykładowa firma lichwiarska, funkcjonująca pod nazwą, niezwiązaną z żadną inną instytucją, jest w rzeczywistości własnością banku. Gdy do banku przychodzi klient po pożyczkę jest informowany, że z powodu kryzysu bank nie ma możliwości udzielenia pożyczki małej lub krótko terminowej. Klient jest odsyłany do firmy lichwiarskiej, która może oprocentować pożyczkę na 42 % i która jest własnością banku. Lichwiarz pożycza klientowi pieniądze, które pochodzą z pożyczki udzielonej przez bank na 10%.
Mimo, iż powstał wyraźny konflikt interesów między Credit Unions a Fundacją Russell’a Sage, Filene doradzał Bergengren’owi by nie atakował fundacji. Uważał, że doprowadzi to do powstania opozycji względem Credit Unions wśród grup interesu, operujący pod Ustawą o Małych Pożyczkach (Uniform Small Loans Laws). Obawiał się, że powstanie takich grup sprzeciwu utrudni działanie ruchowi Credit Unions w stanach, w których dopiero rozpoczynał funkcjonowanie. Bergengren nie posłuchał jego rady i kontynuował walkę z konkurentem. Wciąż sprzeciwiał się działaniom fundacji w sferze politycznej i finansowej.
Oprócz tworzenia kas kredytowych przy zakładach pracy, Bergengren chciał organizować rolnicze Credit Unions. Taki rodzaj kas kredytowych stanowił podstawę spółdzielni kredytowych w Europie. Rolnicy stanowili większość członków w kasach Raiffeisena i Stefczyka. Jednak w USA liczba kas rolniczych i parafialnych była niewielka. Liderzy farmerów nie wierzyli, że sposób funkcjonowania Credit Unions jest odpowiedni dla rolników. Sekretarz wykonawczy Amerykańskiego Federalnego Biura Farmerów (American Farm Bureau Federation-AFBA) pisał w 1933 roku, że farmerzy nie zaciągają pożyczek po wygórowanych cenach od firm zajmujących się małymi pożyczkami. Tymczasem, po przeprowadzeniu badań, okazało się, że w samym tylko stanie Iowa 20% członków AFBA zaciągnęło takie kredyty, padając ofiarą lichwy. Te rewelacje doprowadziły do zmiany nastawienia liderów AFBA do Credit Unions. Poparcie dla Credit Unions zostało również udzielone przez dwie inne organizacje farmerów-Farmers Union i National Grange.
Bergengren wiedział, że rozwój Credit Unions jest uzależniony od odpowiedniej promocji idei kas kredytowych. Największą siłą tego ruchu było zaangażowanie ludzi, tych zaś należało najpierw przekonać do zasad formułujących Credit Unions. We wrześniu 1932 roku Bergengren wpadł na pomysł promocyjnej podróży. Chciał by Filene odbył podróż po środkowym-zachodzie. W czasie tego tournee Filene spotkałby się z działaczami Credit Unions i wygłosiłby wykłady na temat spółdzielczego kredytu. Na spotkaniach Filene miał również poruszyć kwestię utworzenia ogólnokrajowej organizacji. Bergengren uważał, że takie przedsięwzięcie podniesie popularność społeczną Credit Unions. Poza tym chciał wykorzystać sytuację i przedstawić postępy w rozwoju kas kredytowych Filene’owi.
Do końca roku Filene i jego asystent Charles W. Wood przygotowali dziewięć przemówień i kilkanaście pomniejszych wykładów. Bergengren sugerował by Filene mówi bezpośrednio i omawiał rozwiązania problemów z jakimi ludzie muszą się borykać. Bergengren uznał, że słuchaczy nie będą interesowały ogólne idee Credit Unions. Ludzie pragnęli wiedzy praktycznej, gdyż to ona mogła poprawić ich warunki życia.
Pierwszym przystankiem na trasie było Indianapolis. Filene, wraz z Bergengren’em i swoim sekretarzem Lillian’em Schoedler’em, przybył do stolicy stanu Indiana 12 stycznia 1932 roku. Tego dnia udzielił wykładu na temat biznesowych celów finansowania mas. Później omówił istotę kredytu w wykładzie pt: „Czym i dlaczego jest kredyt”. W ciągu następnych dwudziestu dni Filene wygłosił trzydzieści sześć przemów w dwunastu miastach. Odwiedził min. Chicago, St. Paul, Madison, Des Moines i ST. Louis. Jego słuchaczami byli przedstawiciele Credit Unions, biznesmeni, studenci, robotnicy i farmerzy. Ponadto w czasie podróży Filene przemawiał na posiedzeniach trzech stanowych kongresów. Poza mówieniem o finansach Filene poruszał równie inne tematy. Wygłosił wykłady pt: „Wysoka płaca jako remedium na bezrobocie” i „Religia i era maszyn”. Jednak niezależnie od tematu przewodniego przemowy, Filene starał się przekazać jedną wiadomość-amerykańska gospodarka potrzebuje zmian. Potrzebna była zmiana w produkcji i dystrybucji towarów, nowe instytucje finansowe, a przede wszystkim większa troska o dobrobyt społeczeństwa. Filene przekazywał słuchaczom, że dopóki te warunki nie zostaną spełnione, przyszłość kapitalizmu jest zagrożona.
Argumenty Filene’a trafiły do jego słuchaczy, spodobały się ludziom, którzy wkraczali w trzecią zimę kryzysu. Na spotkania z Edwardem Filene przybywały tłumy, Bergengren oszacował, że łącznie wykładów „kupca z Bostonu” wysłuchało 5000 osób. Tysiące innych poznało treść jego przemów dzięki gazetom i radiu. Filene zwabiał słuchaczy nie tylko za pomocą swoich argumentów. Ludziom spodobało się, że bogaty biznesmen i szanowany filantrop pochyla się na ich problemami i próbuje ich zrozumieć.
Najważniejszym punktem podróży był bankiet wydany na cześć Filene’a przez dyrektorów ligi stanu Illinois. przyjęcie odbyło się 14 stycznia 1932 roku w hotelu La Salle. Na to wydarzenie przybyło około 1000 osób. Sala balowa hotelu nie mogła pomieścić wszystkich gości, ludzie czekali na przybycie Edwarda Filene na zewnątrz. Gość honorowy został przywitany we wspaniały sposób. Gdy przyjazd Filene’a został ogłoszony, zaczęła grać orkiestra, zgromadzeni ludzie zerwali się ze swoich miejsc i zaczęli wiwatować. Pojawiła się nawet Flaga Credit Unions. Sam Filene był zaskoczony tym obrotem sprawy. Zwrócił się do Bergengren’a w następujący sposób: „Nie powiedziałeś mi, że to tak wygląda”.
Jeden z dziennikarzy „Sunday Herald” opisał to wydarzenie w następujący sposób: „Była to spontaniczna miłość adeptów do mistrza. Ich oczy zapłonęły, a ich twarze były urzeczone, gdy pochyleni do swoich stóp witali małego człowieka, którego wielu z tyłu sali nie mogło zobaczyć. Istniał duchowy żar w zachowaniu tych ludzi z parafii i farm, fabryk i magazynów, kolei i sklepów, względem człowieka, który w gruncie rzeczy, był prawie legendarną postacią ruchu, który obiecywał zostać wielką siłą ekonomiczną w tym kraju”.
Podczas podróży Filene poruszył również kwestię utworzenia organizacji o charakterze ogólnokrajowym. Nazajutrz po bankiecie doszło do spotkania w apartamencie Filene’a, w którym uczestniczyli liderzy ruchu Credit Unions. Dokładne szczegóły dotyczące odbytych rozmów nie są znane. Wiadomo tylko, że osiągnięto porozumienie, które było jedną z podstaw przy formowaniu ogólnokrajowej organizacji. Do realizacji tego przedsięwzięcia doszło w 1934 roku podczas spotkania w Estes Park, w stanie Colorado. W miejsce CUNEB powstała CUNA (Credit Union National Association), czyli narodowe stowarzyszenie kas kredytowych. Pierwszym prezesem CUNA został Roy Bergengren.
Bergengren nie ograniczał swojego terytorium działania granicami USA. W 1932 roku parlament kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja uchwalił prawo pozwalające na działanie kas kredytowych. Rok wcześnie Bergengren przyjechał do tej prowincji na zaproszenie ks. James’a J. Tompkins’a. Duchowny poprosił Bergengren’a by ten przedstawił idee kas kredytowych obywatelom Nowej Szkocji. Przyjazd prezesa kas kredytowych był bezpośrednią przyczyną działań parlamentarzystów z Nowej Szkocji. Jednak Kanadyjczycy już wcześniej prowadzili operacje zbliżone, pod względem edukacji, do działań Credit Unions.
Warunki życia rolników, rybaków i robotników we wschodniej Kanadzie były dość ciężkie w latach 20. Gdy nadeszły czasy kryzysu sytuacja mieszkańców tych terenów stała się opłakana. Jeszcze przed 1929 rokiem ks. dr M. M. Coady razem z Angusem MacDonald’em, który później został przewodniczącym związku Credit Unions w Kanadzie, podjął próbę polepszenia sytuacji ekonomicznej w Nowej Szkocji. Ich praca i działania zostały nazwane ruchem z Antigonish. Nazwa pochodzi od miasta w którym znajdowała się uczelnia stanowiąca bazę dla ruchu-St. Francis Xavier University. Celem Moses’a Coady’iego i Angusa MacDonald’a rozwój gospodarczy Nowej Szkocji. M. M. Coady zawarł poglądy, zarówno własne jak i ruchu z Antigonish, w swojej książce pt: „Masters of Their Own Destiny”. Już sam tytuł tego dzieła jest wykładnia poglądów M. M. Coady’iego, Angusa MacDonald’a, ks. Jimmy’iego Tompkinsa i Hugh MacPherson’a-ludzi, których należy uznać za ówczesną elitę naukową Nowej Szkocji. Ksiądz Coady szukając winnych ciężkiej sytuacji ekonomicznej ludzi, obarczył odpowiedzialnością ich samych. Uznał, że ludzie uważają gospodarkę oraz sprawy finansowe za magiczne siły, znajdujące się poza ich zasięgiem. Ich brak wiedzy sprawiał, że stawali się podatni na różnego rodzaju oszustwa finansowe. Nie posiadali również umiejętności zarządzania dochodami. Przedstawiciele ruchu z Antagonish założyli, że drogę do lepszej, stabilniejszej gospodarczo Nowej Szkocji należy zacząć od wykształcenia jak największej ilości ludzi.
Wizyta Bergengren’a dała członkom ruchu z Antagonish możliwość efektywniejszej pracy. Gdy Bergengren przedstawił sposób działania i idee kas kredytowych Moses Coady, wraz z innymi przedstawicielami ruchu, zrozumiał, że ta organizacja pasuje idealnie do jego teorii. Bergengren został poproszony o stworzenie projektu ustawy o Credit Unions. Prezes amerykańskich Credit Unions miał nadzieję, że Nowa Szkocja będzie przykładem dla reszty Kanady, że dynamiczny rozwój kas kredytowych w jednej prowincji zainteresuje ludzi podobnych do Coady’iego z innych prowincji. Bergengren wiedział, że aby kasy Kanadzie się rozwijały, na ich czele muszą stać ludzie tacy jak Coady i MacDonald. Brak przywództwa widoczny był w Welland w prowincji Ontario, gdzie w 1931 roku powstała pierwsza kasa w Kanadzie. Credit Unions nie wzrastały w siłę wystarczająco szybko. Bergengren liczył, że rok później jego działania, podejmowane wraz z odpowiednimi współpracownikami, przyniosą lepsze efekty.
Poza pracą w Kanadzie Bergengren korespondował z promotorami idei kas kredytowych z wielu zakątków świata. Nawiązał kontakt ze swoimi odpowiednikami z Filipin, Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii. Ponadto twierdził, że miał udział w powstaniu banku spółdzielczego w Palestynie.
Najważniejszym czynnikiem, bodźcem ciągle pchającym kasy kredytowe do przodu było zaangażowanie zwykłych ludzi. Obywatele amerykańscy widząc nieudolność banków zwrócili swoją uwagę ku innemu, bardziej stabilnemu źródłu pieniędzy. Nie tylko zaczęli wpłacać pieniądze do kas kredytowych, stali się również promotorami idei Credit Unions w swoich środowiskach. Wielu pracowników kas było wolontariuszami. W Dystrykcie Kolumbia żaden z liderów Credit Unions nie pobierał pensji. W tym samym regionie USA zwykli Amerykanie przyczynili się do przegłosowania ustawy o Credit Unions. W 1932 roku sprawa po raz drugi trafiła do Kongresu. Banki, z pomocą senatora L.J. Dickinson’a próbowały zablokować lub przynajmniej opóźnić postępowanie legislacyjne. Dickinson wysunął argument sprzeczny z rzeczywistością, mówił o nieodpowiednim czasie na wprowadzanie dodatkowej instytucji finansowej do miasta. Działanie to spotkało się z ostrym protestem społecznym. Senator J.J. Blaine stając w obronie kas kredytowych wspomniał dotychczasowe sukcesy owej instytucji, ponadto zwrócił uwagę na nieprzeciętne poparcie społeczne dla ustawy. Proces legislacyjny zakończył się 11 kwietnia przegłosowaniem ustawy.
Jednym z ludzi, którzy mieli wielki wpływ na rozkwit Credit Unions był Claude R. Orchard. Jego historia jest przykładem w jaki sposób ludzie odkrywali idee kas kredytowych, a następnie zatracali się w jej realizacji. W 1903 roku Orchard rozpoczął pracę w Armour and Company, która znajdowała się w mieście Omaha, w stanie Nebraska. W trakcie lat pracy zrozumiał problemy finansowe robotników, przyczynę ich powstawania. Biedni, niewykształceni robotnicy padali ofiarą nieuczciwych „rekinów pożyczkowych”, którzy udzielali im kredytów na ogromny procent. Po raz pierwszy Orchard usłyszał o Credit Unions w 1929 roku od Henry’ego Meyer’a, prawnika wysłanego przez Bergengren’a do Nebraski z misją tworzenia kas kredytowych. Orchard opowiedział Meyer’owi o problemach robotników przy kolacji. Prawnik nakreślił mu idee Credit Unions. Przekonał Orchard’a, że organizacja, którą reprezentuje, odpowiada potrzebom ludzi pracujących w Armour and Company. Niedługo potem wspólnie zorganizowali kasę kredytową przy zakładzie, gdzie pracował Orchard. Ich przedsięwzięcie okazało się sukcesem. Orchard rozpoczął podróż po kraju, której celem było zakładanie kas przy innych zakładach Armour and Company. W 1931 przy fabrykach Armour and Company istaniało 17 kas kredytowych. Do 1933 roku liczba ta wzrosła do 70. Zaangażowanie ludzi jak Claude R. Orchard prowadziło do rozrostu organizacji, która stanowiła miejsce dla potrzebujących pomocy i pomagających.
Cały sukces Credit Unions, nie tylko w czasach wielkiego kryzysu, ale również dzisiaj, zależy od poświęcenia ludzi, ich solidarności. Każda pojedyncza osoba jest ważna dla ruchu Credit Unions, każdy członek miał wpływ na losy całej organizacji. Triumf kas kredytowych nad kryzysem został osiągnięty dzięki oddanym sprawie wolontariuszom, których największym marzeniem było doprowadzenie do zmiany. Ich pragnieniem było zbudowanie organizacji, dla której na najwyższym piętrze piramidy wartości nie znajduje się pieniądz, lecz człowiek.
Amerykańskie Credit Unions należy postawić obok największego pogromcy wielkiego kryzysu, czyli interwencjonizmowi. O ile program reform „New Deal” był głównym remedium dla ekonomii, to Credit Unions zbawieniem dla społeczeństwa. Przyczyniły się one do rozpalenia, wśród obywateli, płomienia nadziei na lepsze, dostatnie jutro.
Istnieje wiele podobieństw pomiędzy kryzysem z lat trzydziestych XX w. a dzisiejszym. Badania tego zjawiska podjęło się wielu historyków i ekonomistów. John Paul Rossi, historyk wykładający w The Behrendt College, który jest filią Pennsylvania State University, uważa, że obecna sytuacja jest wynikiem powtórzenia błędów z lat dwudziestych. W sytuacji, w której objawy choroby są podobne stosuje się takie samo lekarstwo. Tym farmaceutykiem jest wzięcie przykładu z Bergengren’a oraz naszych przodków.
Dominik Bierecki