Wygrana batalia o kształt ustawy. Prezydent RP Lech Kaczyński nie podpisał ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych i skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego.

Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z konstytucją ma aż 54 strony. Prezydent zaskarżył zarówno całą ustawę, jak i poszczególne jej artykuły. Taka konstrukcja wniosku daje Trybunałowi więcej możliwości: jeśli Trybunał nie uzna, że cała ustawa jest niezgodna z konstytucją, będzie mógł zakwestionować jej konkretne zapisy.

Odkąd Platforma Obywatelska przejęła w Polsce władzę, czyli od dwóch lat, trwały starania tej partii, a właściwie grupy posłów PO, często urlopowanych z banków na czas pracy w sejmie, o przeforsowanie ustawy o SKOK, która ograniczałaby działalność Kas - z korzyścią dla banków komercyjnych.
- Nie ma większego znaczenia, czy to polski kapitał, czy zagraniczny. Tak naprawdę pieniądze Polaków funkcjonują w bankach, które są bankami polskimi i zagranicznymi - i nie ma to żadnego wpływu na ich bezpieczeństwo. System gwarantuje to bezpieczeństwo poprzez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.  Chcemy to samo osiągnąć w SKOK-ach - mówił 26 października 2009 r. dla portalu Bankier.pl poseł PO Sławomir Neumann, pomysłodawca nowej ustawy o SKOK, przewodniczący sejmowej podkomisji stałej do spraw instytucji finansowych, urlopowany z banku Nordea.

Czy rzeczywiście pochodzenie kapitału nie ma znaczenia? Dlaczego wobec tego SKOK-i z wyłącznie polskim kapitałem mają się w czasach kryzysu dobrze i rosną w siłę, a banki z zagranicznymi centralami mają tak duże kłopoty, że obawiają się udzielać pożyczek? „Można zaryzykować  tezę, że banki posiadają odpowiednie zaplecze kapitałowe do prowadzenia nawet agresywnej akcji kredytowej, jednak nie będą  tego robić ze względu na obawy o wzrost liczby niespłacanych kredytów” – czytaliśmy 17 listopada w raporcie Open Finance, firmy doradztwa finansowego. W raporcie tej samej firmy z 30 października czytaliśmy: „Banki nadal podnoszą oprocentowanie kredytów gotówkowych. I w najbliższym czasie nie należy się spodziewać by zaczęły je obniżać.”

Co do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego: „Proponowana ustawa, choć rozmontowuje istniejący przymusowy system funduszu stabilizacyjnego SKOK, eliminując możliwości nadzorcze sektora, nie umożliwia w zamian dostępu do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego” – czytamy w opinii Światowej Rady Unii Kredytowych.

Pułapek w ustawie było więcej, ale najpoważniejsze zagrożenia, które się w niej znajdowały, zostały wyeliminowane wskutek ogromnego poparcia dla kwestii niezależności SKOK-ów.
- Na różnych etapach pracy legislacyjnej posłowie PO zmuszeni byli wycofywać się ze swoich pomysłów zarówno pod naciskiem opinii publicznej, jak i też pod naciskiem opinii ekspertów – przypomina Grzegorz Bierecki, prezes Krajowej SKOK. - Ogromne znaczenie miały ekspertyzy zarówno Europejskiego Banku Centralnego, jak i Narodowego Banku Polskiego, ale także i Komisji Nadzoru Finansowego. Wymusiły one stworzenie regulacji, która nie realizuje celu założonego przez grupę posłów PO, którzy ten projekt wnosili. Tym celem było niewątpliwie utrudnienie działalności spółdzielczych kas albo wręcz dewastacja systemu spółdzielczych kas. Ten cel za pomocą tej ustawy z całą pewnością nie bedzie osiągnięty. Uważamy, że błędy legislacyjne zostaną wyeliminowane decyzją Trybunału Konstytucyjnego, do którego ustawę skierował prezydent RP. Po takiej próbie, której ustawa zostanie poddana w Trybunale Konstytucyjnym będzie ona dobrze słuzyć spółdzielczym kasom.

Przypomnijmy, że ustawę o SKOK sejm przyjął 5 listopada 2009 r. Prezydent RP skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego 30 listopada 2009 r. 

Głosy poparcia i apele do Przezydenta RP Lecha Kaczyńskiego o niepodpisywanie ustawy o SKOK przegłosowanej przez polskich posłów

World Council of Credit Unions, Inc.
Światowa Rada Unii Kredytowych
19 listopada 2009

W 97 krajach świata istnieje ponad 53 000 unii kredytowych służących 186 milionom ludzi i w czasie globalnego kryzysu finansowego 2008/2009 ani jedna kasa oszczędnościowo-kredytowa w żadnej części świata nie została wsparta kapitałowo nawet jednym centem z pieniędzy podatników. Pozostaje to w jaskrawym kontraście wobec trylionów euro i dolarów, które zostały wpompowane w międzynarodowe banki komercyjne. Tak dobre wyniki umożliwiła konstrukcja gospodarcza kas kredytowych i rozważny sposób zarządzania nimi jako jednostkami nie nastawionymi na osiąganie zysku.(...) W czerwcu roku 2007 dwaj ekonomiści z Międzynarodowego Funduszu Walutowego opublikowali dokument roboczy dotyczący wkładu spółdzielni kredytowych/spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w dzieło stabilności finansowej. Wykorzystując dane na temat 16 000 spółdzielni kredytowych z 29 krajów i z okresu 10 lat stwierdzili oni, że spółdzielnie finansowe są bardziej stabilne od banków komercyjnych.

Zarówno Kanada, jak i Zjednoczone Królestwo, Unia Europejska jak i Stany Zjednoczone podejmują działania w celu reformy sektorów finansowych. Jednakże wszystkie te organizmy polityczne korzystają z tej okazji, by zachęcać do rozwoju spółdzielni oszczędnościowo-kredytowych w swoich krajach celem tworzenia przeciwwagi dla banków międzynarodowych i zwiększania stabilności swoich sektorów finansowych dzięki silnie zakotwiczonych w społecznościach uniach kredytowych. (...) Usilnie rekomendujemy Panu, by nie podpisywał tej ustawy w jej aktualnej formie i zapewnił czas na bardziej przemyślane działania w tym obszarze.

Z poważaniem,
Dave Grace
Wiceprzewodniczący Światowej Rady Unii Kredytowych,
Sekretarz Międzynarodowej Sieci Regulatorów Unii Kredytowych

Stanowisko XXIII Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność"

(...) NSZZ „Solidarność” był inicjatorem powstania spółdzielczych kas, a z blisko dwóch milionów członków SKOK, wielu jest członkami naszego Związku. (...) Krajowy Zjazd Delegatów zwraca się do Prezydenta RP o niepodpisywanie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych.

Białystok, 16 października 2009 r.
Przewodniczący Prezydium Zjazdu
Stanisław Szwed

Stanowisko Rady Nadzorczej
Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej

(...) Janusz Palikot (poseł PO – dop.red.), 29 marca 2009 r. w konkluzji rozważań na temat SKOK: „okazało się, że mają niezły wynik” i „wychodzi na to, że na kryzysie najbardziej zyskują SKOK-i, które dodatkowo chcą się odciąć wizerunkowo od banków” stwierdził: „ (…) Mój pomysł jest prosty. Wyjść z inicjatywą objęcia SKOK-ów nadzorem bankowym - ustawa leży w Komisji, u posła Neumana. Wymaga tylko zaostrzenia - argumentując to koniecznością nadzoru nad wszystkimi instytucjami finansowymi w kraju - zwłaszcza w dobie kryzysu (…).”. W świetle powyższego przestaje dziwić zarówno sam kształt przyjętej ustawy, jak również taki a nie inny przebieg procesu legislacyjnego. (...) Rada Nadzorcza zwraca się do Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o niepodpisywanie Ustawy.

9 listopada 2009 r.
Adam Jedliński – Przewodniczący
Zygfryd Schoenhoff – Sekretarz

List Cooperatives Europe do Prezydenta RP
Warszawa, 12 listopada 2009

Wasza Ekscelencjo,

Zwracam się do Pana jako Współ-prezydent Cooperatives Europe. Cooperatives Europe jest organizacją reprezentującą 250 000 przedsiębiorstw spółdzielczych będących własnością 163 milionów obywateli europejskich, które łącznie zatrudniają 5,4 miliona osób. (...) Najbardziej drastyczne postanowienia projektu, czyli zmuszenie przekształcenia spółdzielczych kas w banki zostały wyeliminowane. (...) Czuję się w obowiązku do powtórzenia faktu, że spółdzielczość jest zawarta Traktacie Europejskim. Jest wspierana przez Parlament Europejski i Europejski Komitet Ekonomiczno - Społeczny. (...) Jednocześnie, Polska jako członek założyciel ONZ i członek Międzynarodowej Organizacji Pracy ma szczególne obowiązki zapewnienia sprzyjającego środowiska dla sektora spółdzielczego, w tym dla spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych. (...)
 Spółdzielnie, w tym spółdzielcze kasy oszczędnościowo - kredytowe, nie  żądają przywilejów. Chcą równej konkurencji na otwartym rynku, który uznaje „wymiar spółdzielczy”. (...) Apeluję do Waszej Ekscelencji, o niepodpisywanie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych. (...)
Z poważaniem
Dame Pauline Green
Współprezydent

Stanowisko Krajowej Rady Spółdzielczej

(...) Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa zrzeszona jest m.in. w International Cooperative Alliance Co-opcrative Europe. Jej Prezydent Pani Pauleen Gren została zapoznana z projektem tej ustawy. (...) Jej zdaniem „dynamicznie rozwijające się polskie spółdzielcze unie kredytowe są jednym z najważniejszych fenomenów rozwoju Polski, który Polska może wnieść do Unii Europejskiej. Unie kredytowe odrodzone zaledwie 16 lat temu po długim okresie poprzednich rządów zapełniły niszę, którą nie były zainteresowane banki komercyjne. Mniej zamożna część społeczeństwa, robotnicy dużych zakładów pracy, górnicy, nauczyciele i pielęgniarki byli pierwszymi członkami SKOK-ów.

Misja społeczna, niezarobkowy charakter, ścisła więź ze swoimi członkami, „ludzkie” podejście do finansów osobistych, połączone z nowoczesnym zarządzaniem i  technologiami opartymi na najlepszych standardach międzynarodowych i dobrych praktykach spółdzielczych były czynnikami, które spowodowały, że unie kredytowe są w Polsce ważnym graczem na rynku. To nie jest sukces dla samego sukcesu, lecz dla dobra członków, dla umożliwienia zwiększenia wyboru konsumentom ale przede wszystkim jest to realizacja wolności stowarzyszania się i wolności gospodarowania”. Ponadto podkreśliła ona, iż w krajach Unii Europejskiej funkcjonuje 263 tysiące spółdzielczych przedsiębiorstw w tym spółdzielczych unii kredytowych. Służą one w Unii Europejskiej 160 milionom jej członków. (...) Kasa Krajowa jako instytucja kontrolno-nadzorcza doskonale spełniała swoje zadania nadzorczo-kontrolne  nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi (...) i podlegała rewizji Krajowej Rady Spółdzielczej.

Krajowa Rada Spółdzielcza w ciągu kilkunastu lat jej działalności nie stwierdziła nieprawidłowości w realizacji jej zadań ustawowych i statutowych. Działalność ta jest oceniana pozytywnie, a najlepszym dowodem jej efektywnej działalności jest fakt, że nie nastąpiła upadłość żadnej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej. Dzięki temu gromadzone w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych wkłady oszczędnościowe blisko 2 milionów członków o wartości około 10 miliardów złotych, były i są bezpieczne. Oznacza to, że obywatele naszego kraju, którzy powierzają spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym własne oszczędności mają zaufanie do tych spółdzielczych instytucji finansowych. (...) Prosimy Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego w imieniu nie tylko rzeszy dwóch milionów członków spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, ale także w imieniu wszystkich polskich spółdzielców organizacji spółdzielczych o zablokowanie (zawetowanie) wejścia w życie tej ustawy, ocenianej przez Krajową Radę Spółdzielczą w sposób jednoznacznie negatywny.

Przewodniczący Zgromadzenia Ogólnego Krajowej Rady Spółdzielczej
dr Jerzy Jankowski

Stanowisko Forum Związków Zawodowych
Bydgoszcz, 27 listopada 2009 r.

W imieniu Forum Związków Zawodowych zwracam się z uprzejmą prośbą o niepodpisywanie i skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo. (...) FZZ udziela pełnego poparcia: stanowisku Rady Nadzorczej Kasy Krajowej z dnia 9 listopada 2009 r., stanowisku Krajowej Rady Spółdzielczej z dnia 5 listopada 2009 r. oraz wystąpieniu wiceprezydent Cooperatives Europe z 12 listopada 2009 r., w których szczegółowo oceniono skutki wprowadzenia w życie tej ustawy. (...)

Z poważaniem:
Wiesław Siewierski, przewodniczący Forum Związków Zawodowych

Fot: Artur Ślęzak

Na zdjeciu: Zainteresowanie ofertą SKOK-ów jest coraz większe. Stoisko SKOK Stefczyka oblegane podczas pielgrzymki na Jasną Górę w lipcu 2009 r.